aktarma nedir?
1.
Dilbilgisinde Aktarma (Aktarma Anlam – Mecaz Anlam)
Bir kelimenin asıl anlamı dışında, benzetme yoluyla başka bir anlamda kullanılmasıdır. Bu durum çoğunlukla mecaz oluşturur.
Örnekler:
-
“Yol uyuyor gibiydi.” → (Yol uyumaz, insana özgü bir eylem. Burada insana ait bir özellik yola aktarılmış.)
-
“Soğuk rüzgar dişlerini geçirdi.” → (Diş geçirmek mecaz anlamda kullanılmış.)
Not: Aktarma anlam genellikle canlılık, benzetme veya duygusal bir etki yaratmak için kullanılır.
2.
Edebiyatta Aktarma (İntikal)
Bir cümlede veya dizede bir kavramın, duygu veya özelliğin, başka bir kavrama yüklenmesi sanatına denir.
Bu, kişileştirme (teşhis) ve konuşturma (intak) gibi söz sanatlarına da zemin hazırlar.
Örnek:
-
“Güneş yorgun bir şekilde battı.”
→ Yorgunluk insanlara ait bir özelliktir, burada güneşe aktarılmış. -
“Dağlar sessizce ağlıyordu.”
→ Dağlar ağlamaz ama insana ait bu özellik doğaya aktarılmış.
Kısa Özet:
| Alan | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Dilbilgisi | Kelimenin mecaz anlamda kullanılması | “Rüzgar inliyordu.” |
| Edebiyat / Söz Sanatı | Bir kavramın özelliğinin başka bir kavrama yüklenmesi | “Yıldızlar utangaç utangaç bakıyordu.” |