Egoist ve Narsist aynı şey mi?
Egoist ve narsist aynı şey değildir, ancak bazı davranışları birbirine benzeyebilir.
Egoist, öncelikle kendi çıkarını, rahatını ve ihtiyaçlarını düşünen kişidir. Başkalarının ihtiyaçlarını ikinci plana atabilir; ancak kendisini üstün görmesi, sürekli övgü beklemesi veya insanları küçümsemesi şart değildir.
Narsist ise kendisini olduğundan daha önemli veya üstün görme, yoğun biçimde takdir edilme ihtiyacı duyma ve başkalarının duygularını anlamakta, empati kurmakta zorlanma eğilimi gösterir. Eleştiriye karşı aşırı hassas olabilir ve ilişkilerinde insanları kendi ihtiyaçları için kullanabilir.
Örneğin:
- “Benim işim önce görülsün.” diyen kişi egoistçe davranıyor olabilir.
- “Ben herkesten üstünüm, bana hayran olmalısınız.” diyen kişi ise narsistik özellikler gösteriyor olabilir.
Kısacası, her narsistte bencillik görülebilir; fakat her egoist narsist değildir. Ayrıca günlük dilde “narsist” sözü kolayca kullanılmamalıdır. Narsistik kişilik bozukluğu, ancak ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesiyle konulabilecek klinik bir tanıdır.
Ayrıntılı bilgi:
Egoist ve Narsist Aynı Şey mi? Aralarındaki Farklar Nelerdir?
Günlük konuşmalarda kendi çıkarını düşünen, sürekli kendisinden söz eden veya başkalarının ihtiyaçlarını önemsemeyen kişiler için “egoist” ve “narsist” sözcükleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılır. Bu nedenle “Egoist ve narsist aynı şey mi?” sorusuyla sıkça karşılaşılır.
Bu sorunun cevabı hayırdır. Egoist ve narsist kavramları bazı davranışlar bakımından birbirine benzese de aynı anlama gelmez. Egoizm daha çok kişinin kendi çıkarlarını önceliklendirmesini ifade ederken narsisizm; kişinin kendisini aşırı önemli görmesi, üstünlük duygusu taşıması, başkalarından hayranlık beklemesi ve empati kurmakta zorlanması gibi daha kapsamlı özelliklerle ilişkilidir.
Bununla birlikte, bir kişiyi yalnızca birkaç davranışına bakarak “narsist” olarak tanımlamak doğru değildir. Narsistik özellikler göstermek ile narsistik kişilik bozukluğuna sahip olmak birbirinden farklı durumlardır.
Egoist Ne Demektir?
Egoist sözcüğü, genel olarak kendi çıkarlarını ve ihtiyaçlarını başkalarının çıkarlarından daha önemli gören kişi için kullanılır. Egoist bir kişi karar verirken öncelikle şu sorulara odaklanabilir:
-
Bu durum bana ne kazandıracak?
-
Benim çıkarım nasıl korunacak?
-
Ben bu ilişkiden veya olaydan nasıl yararlanabilirim?
-
Başkalarının ihtiyaçları benim planlarımı etkiler mi?
Egoizm, psikoloji ve felsefede farklı anlamlarda kullanılan bir kavramdır. Psikolojik egoizm, insan davranışlarının temelinde kişisel yararın bulunduğunu ileri süren bir görüş olarak ele alınır. Ancak günlük dilde egoist denildiğinde genellikle kendi çıkarlarını fazla önemseyen ve başkalarının ihtiyaçlarını ikinci plana atan kişi anlaşılır.
Egoist davranışlar her zaman bir kişilik bozukluğuna işaret etmez. İnsanlar belirli dönemlerde, rekabet ortamlarında, ekonomik güçlükler yaşarken veya kendi sınırlarını korumaya çalışırken daha benmerkezci davranabilir. Bu nedenle tek bir olaydan hareketle kişinin bütün karakteri hakkında kesin bir yargıya varılmamalıdır.
Narsist Ne Demektir?
Narsist sözcüğü günlük dilde kendisini çok beğenen, sürekli övülmek isteyen ve başkalarından üstün olduğunu düşünen, empati becerisi olmayan kişiler için kullanılmaktadır. Psikolojide narsisizm; aşırı öz sevgi, benmerkezcilik, üstünlük algısı ve hayranlık beklentisiyle bağlantılı bir kavramdır.
Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:
Narsistik özellikler göstermek, narsistik kişilik bozukluğuna sahip olmak anlamına gelmez.
Bir insan zaman zaman başarılarıyla övünebilir, ilgi görmekten hoşlanabilir veya eleştirilmekten rahatsız olabilir. Bu davranışlar tek başına psikiyatrik bir bozukluk bulunduğunu göstermez.
Türkiye Psikiyatri Derneği de narsisizmi yalnızca hastalık boyutuyla ele almamakta; sağlıklı narsisizm, patolojik narsisizm ve narsistik kişilik bozukluğu arasında kavramsal ayrımlar bulunduğuna dikkat çekmektedir.
Egoist ve Narsist Aynı Şey mi?
Egoist ve narsist aynı şey değildir. İki kavram arasındaki temel fark, davranışların arkasındaki ihtiyaçlarda ve kişinin kendisini algılama biçiminde ortaya çıkar.
Egoist kişi öncelikle kendi çıkarını düşünür. Narsistik özellikleri belirgin olan kişi ise yalnızca çıkarını korumakla yetinmeyebilir; kendisini özel, ayrıcalıklı veya üstün görme, başkalarından sürekli takdir bekleme ve bu üstünlük algısını sürdürme ihtiyacı da duyabilir.
Başka bir ifadeyle:
Egoist kişinin temel düşüncesi “Önce benim çıkarım” olabilirken narsistik kişinin temel düşüncesi “Ben özelim, üstünüm ve bunun herkes tarafından kabul edilmesi gerekir” biçiminde olabilir.
Bu ayrım her insan için aynı açıklıkta görülmeyebilir. Egoist ve narsistik davranışlar bir kişide birlikte bulunabileceği gibi birbirinden bağımsız olarak da ortaya çıkabilir.
Egoist ile Narsist Arasındaki Farklar
| Özellik | Egoist kişi | Narsistik özellikleri belirgin kişi |
|---|---|---|
| Temel yönelim | Kendi çıkarını önceliklendirme | Üstünlük algısını ve öz değerini koruma |
| Takdir ihtiyacı | Her zaman belirgin değildir | Yoğun biçimde görülebilir |
| Kendini algılama | Kendi ihtiyaçlarını önemli görür | Kendisini özel veya ayrıcalıklı görebilir |
| Başkalarına yaklaşım | Başkalarının çıkarlarını geri plana atabilir | Başkalarını küçümseyebilir veya kendi değeri için kullanabilir |
| Eleştiriye tepki | Duruma göre değişebilir | Eleştiri karşısında aşırı öfke, küçümseme veya geri çekilme görülebilir |
| Empati | Zayıf olabilir ancak zorunlu bir özellik değildir | Empati eksikliği klinik tablonun önemli özelliklerinden biridir |
| Psikiyatrik tanı | Egoistlik tek başına psikiyatrik bir tanı değildir | Narsistik kişilik bozukluğu uzman değerlendirmesi gerektiren klinik bir tanıdır |
Narsistik kişilik bozukluğunda büyüklenmecilik, hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliğinden oluşan kalıcı bir örüntü bulunur. Kişi kendi yeteneklerini abartabilir, başkalarının başarılarını küçümseyebilir ve öz saygısını korumak için sürekli dışarıdan onay bekleyebilir.
Her Egoist Narsist midir?
Hayır, her egoist narsist değildir.
Bir kişi kendi menfaatini başkalarının menfaatinden daha fazla önemsediği hâlde kendisini üstün görmeyebilir. Sürekli övülme ihtiyacı duymayabilir, eleştiri karşısında aşırı tepki vermeyebilir ve başkalarının duygularını anlayabilir.
Örneğin bir kişi ortak bir çalışmada kolay görevleri kendisine ayırıp zor işleri başkalarına bırakıyorsa egoist davranıyor olabilir. Ancak bu davranış tek başına onun narsistik özelliklere veya narsistik kişilik bozukluğuna sahip olduğunu göstermez.
Egoist davranışlar bazen belirli durumlarla sınırlı kalabilir. Narsistik kişilik bozukluğunda ise davranış ve düşünce örüntüsü daha kalıcıdır; farklı ilişkilerde ve yaşam alanlarında tekrar tekrar ortaya çıkar. Klinik değerlendirmede belirtilerin sürekliliği, yaygınlığı ve kişinin yaşamını ne ölçüde etkilediği dikkate alınır.
Her Narsist Egoist midir?
Narsistik özellikleri belirgin kişiler sıklıkla egoist olarak algılanabilir. Bunun nedeni, kendi ihtiyaçlarını ve öz değerlerini korumak için başkalarının ihtiyaçlarını geri plana atabilmeleridir.
Bununla birlikte, narsistik davranışların arkasında yalnızca maddi veya kişisel çıkar bulunmayabilir. Temel amaç bazen kişinin üstünlük duygusunu korumak, takdir görmek, eleştiriden kaçınmak veya kırılgan öz saygısını desteklemek olabilir.
Narsistik kişilik bozukluğu bulunan kişiler başkalarını kendi hedefleri için kullanabilir; ancak bu davranışın amacı her zaman maddi kazanç değildir. MSD Manual’a göre başkalarını kullanma davranışı, bazı durumlarda kişinin öz saygısını ve üstünlük algısını koruma ihtiyacıyla bağlantılıdır.
Dolayısıyla narsistik bir davranış dışarıdan egoistçe görünse de bu davranışın psikolojik kaynağı daha karmaşık olabilir.
Egoist ve Narsist Davranışlara Örnekler
Kavramlar arasındaki farkı günlük yaşamdan örneklerle daha açık biçimde görmek mümkündür.
Egoist davranış örnekleri
-
Ortak bir işte yalnızca kendi kazancını düşünmek
-
Başkalarının zamanını önemsemeden kendi programına göre hareket etmek
-
Yardım isterken başkalarının koşullarını dikkate almamak
-
Ortak kaynaklardan en büyük payı almaya çalışmak
-
Bir ilişkide sürekli kendi ihtiyaçlarını öne çıkarmak
-
Sorumlulukları başkalarına bırakıp avantajlardan yararlanmak
Narsistik davranış örnekleri
-
Başarılarını sürekli abartarak anlatmak
-
Kendisini diğer insanlardan daha özel veya üstün görmek
-
Sürekli övgü ve hayranlık beklemek
-
Eleştirildiğinde yoğun öfke göstermek veya karşısındaki kişiyi küçümsemek
-
Başkalarının başarılarını değersizleştirmek
-
Ayrıcalıklı davranılmayı hak ettiğine inanmak
-
İnsanları kendi itibarını veya öz değerini desteklemek için kullanmak
-
Başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını anlamakta zorlanmak
Bu davranışlardan bir veya birkaçının görülmesi, kişiye narsistik kişilik bozukluğu tanısı konulması için yeterli değildir. Tanı için belirtilerin kalıcı olması, farklı ortamlarda ortaya çıkması ve kişinin ilişkilerinde veya yaşamında belirgin sorunlara yol açması gerekir.
Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedir?
Narsistik kişilik bozukluğu; büyüklenmecilik, yoğun hayranlık ihtiyacı ve empati eksikliğiyle karakterize edilen bir kişilik bozukluğudur. Uzmanlar tanı koyarken kişinin kendisini ve diğer insanları algılama biçimini, ilişkilerini, davranışlarının sürekliliğini ve günlük yaşamındaki işlevselliğini değerlendirir.
Narsistik kişilik bozukluğuyla ilişkilendirilen başlıca özellikler şunlardır:
-
Kendi önemini ve yeteneklerini abartma
-
Sınırsız başarı, güç, güzellik veya kusursuz ilişki hayalleriyle aşırı meşgul olma
-
Kendisinin yalnızca özel kişiler tarafından anlaşılabileceğini düşünme
-
Sürekli ve yoğun biçimde hayranlık bekleme
-
Ayrıcalıklı davranılmayı hak ettiğine inanma
-
Başkalarını kendi amaçları için kullanma
-
Empati kurmakta zorlanma
-
Başkalarını kıskanma veya başkalarının kendisini kıskandığına inanma
-
Kibirli ve küçümseyici tutumlar sergileme
Bu özelliklerin internet üzerindeki bir kontrol listesine bakılarak değerlendirilmesi doğru değildir. Psikiyatrik tanı; psikiyatri uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı klinik görüşmeye ve tanı ölçütlerine dayanır.
Kendini Sevmek Narsisizm midir?
Kendini sevmek, kendi değerini bilmek ve kişisel sınırlarını korumak narsisizm değildir. Sağlıklı öz saygıya sahip kişi güçlü yönlerini kabul ederken eksiklerini de görebilir. Başarılarından memnun olabilir fakat başkalarının başarılarını tehdit olarak algılamak zorunda değildir.
Sağlıklı öz saygı ile patolojik narsisizm arasındaki bazı temel farklar şunlardır:
-
Sağlıklı öz saygı gerçeğe dayanır; narsistik büyüklenmecilik abartılı olabilir.
-
Sağlıklı öz saygı başkalarının değerini azaltmayı gerektirmez.
-
Sağlıklı kişi eleştiriden rahatsız olsa bile eleştiriyi değerlendirebilir.
-
Sağlıklı özgüven empatiyle birlikte bulunabilir.
-
Narsistik örüntüde kişinin öz değeri dışarıdan gelen takdire aşırı derecede bağlı olabilir.
Kendi ihtiyaçlarına önem vermek de tek başına egoistlik değildir. Gerektiğinde hayır demek, dinlenmek, sınır koymak ve kişisel hakları korumak sağlıklı davranışlardır. Egoistlik, kişinin kendi ihtiyaçlarını korumasından çok, bunu sürekli olarak başkalarının haklarını ve ihtiyaçlarını görmezden gelerek yapmasıyla ilişkilidir.
Birinin Narsist Olduğu Nasıl Anlaşılır?
Bir kişinin narsistik özellikler gösterip göstermediğini tek bir davranışla anlamak mümkün değildir. Özellikle sosyal medyada sıkça kullanılan “narsist insanın kesin belirtileri” gibi listeler yanıltıcı olabilir.
Değerlendirme yapılırken tek tek olaylardan çok, uzun süre devam eden davranış örüntüsüne bakılmalıdır:
-
Kişi sürekli olarak kendisini üstün mü görüyor?
-
Hemen her ilişkide ayrıcalık mı bekliyor?
-
Eleştiri karşısında düzenli olarak öfke veya aşağılama mı gösteriyor?
-
Başkalarının duygularını sürekli göz ardı mı ediyor?
-
İnsanları kendi öz değerini veya itibarını artırmak için mi kullanıyor?
-
Bu davranışlar aile, arkadaşlık ve iş ilişkilerinde ciddi sorunlara mı yol açıyor?
Bu sorular yalnızca davranışları anlamaya yardımcı olabilir; psikiyatrik tanı koymak için kullanılamaz.
Narsist Sözcüğü Neden Dikkatli Kullanılmalıdır?
“Narsist” sözcüğü son yıllarda günlük tartışmalarda, sosyal medya paylaşımlarında ve ilişki sorunlarında oldukça sık kullanılmaktadır. Ancak kaba, ilgisiz, bencil, kontrolcü veya eleştiriye kapalı davranan herkes narsistik kişilik bozukluğuna sahip değildir.
Bir kişiye gelişigüzel biçimde psikiyatrik bir etiket koymak:
-
Yaşanan sorunun gerçek nedenini gözden kaçırabilir.
-
Ruhsal hastalıklarla ilgili damgalamayı artırabilir.
-
İlişkideki iletişim sorunlarının çözülmesini zorlaştırabilir.
-
Uzman değerlendirmesinin yerini kişisel yorumların almasına neden olabilir.
Türkiye Psikiyatri Derneği, psikiyatrik bozukluklara yönelik damgalamanın kişileri olumsuz etkileyebildiğine dikkat çekmektedir. Bu nedenle “narsist” sözcüğünün hakaret veya kesin tanı gibi kullanılmasından kaçınılmalıdır.
Egoist veya Narsistik Davranışlarla Nasıl Başa Çıkılır?
Bir kişinin davranışları sizi sürekli olarak yoruyor, değersiz hissettiriyor veya sınırlarınızı ihlal ediyorsa öncelikle davranışın adından çok üzerinizde oluşturduğu etkiye odaklanmanız yararlı olabilir.
Şu yöntemler uygulanabilir:
-
Sınırlarınızı açıkça belirtin. Kabul etmediğiniz davranışları sakin ve net bir dille ifade edin.
-
Somut davranışlardan söz edin. “Sen narsistsin” demek yerine “Konuşurken sözümün sürekli kesilmesi beni rahatsız ediyor” gibi ifadeler kullanın.
-
Gerçekçi beklentiler belirleyin. Karşı tarafın her eleştiriyi hemen kabul etmesini veya kısa sürede tamamen değişmesini beklemeyin.
-
Manipülatif tartışmalara sınır koyun. Konu sürekli değiştiriliyor veya yaşananlar inkâr ediliyorsa tartışmayı sonlandırmak gerekebilir.
-
Kendi destek çevrenizi koruyun. Arkadaşlardan, aileden veya güvenilir kişilerden uzaklaşmamaya çalışın.
-
Gerekli olduğunda uzman desteği alın. İlişki yoğun kaygıya, değersizlik hissine, korkuya veya günlük yaşamda ciddi sorunlara yol açıyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek alınabilir.
Bir davranışın psikolojik adını belirlemekten çok, davranışın size zarar verip vermediğini fark etmek ve sağlıklı sınırlar oluşturmak önemlidir.
Sonuç: Egoist ile Narsist Arasındaki Temel Fark
Egoist ve narsist aynı şey değildir. Egoist kişi daha çok kendi çıkarını önceliklendirirken narsistik özellikleri belirgin kişi kendisini üstün veya özel görme, yoğun biçimde hayranlık bekleme ve öz değerini dışarıdan gelen onayla koruma eğiliminde olabilir.
Her egoist narsist olmadığı gibi, kendisini seven, özgüvenli davranan veya zaman zaman kendi ihtiyaçlarını öne çıkaran herkes de narsist değildir. Narsistik kişilik bozukluğu, yalnızca ruh sağlığı uzmanlarının değerlendirebileceği klinik bir durumdur.
Kavramları doğru kullanmak hem insan ilişkilerini daha sağlıklı değerlendirmemizi sağlar hem de psikiyatrik rahatsızlıkların gelişigüzel biçimde etiket olarak kullanılmasını önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Egoist ile narsist arasındaki en önemli fark nedir?
Egoist kişi öncelikle kendi çıkarına odaklanır. Narsistik özellikleri belirgin kişi ise buna ek olarak kendisini üstün veya özel görebilir, sürekli takdir bekleyebilir ve başkalarının duygularını anlamakta zorlanabilir.
Bencil olan herkes narsist midir?
Hayır. Bencillik veya egoist davranış, narsistik kişilik bozukluğu anlamına gelmez. İnsanlar zaman zaman bencil davranabilir. Klinik tanı için kalıcı ve yaygın bir davranış örüntüsü bulunması gerekir.
Özgüvenli olmak narsistlik midir?
Hayır. Sağlıklı özgüven, kişinin kendi değerini bilirken başkalarının değerini de kabul edebilmesidir. Narsistik büyüklenmecilikte ise kişi kendisini başkalarından üstün görebilir ve sürekli hayranlık bekleyebilir.
Narsist olduğunu düşündüğümüz kişiye bunu söylemeli miyiz?
Bir kişiye doğrudan psikiyatrik bir etiket koymak yerine sizi rahatsız eden somut davranışı ifade etmek daha sağlıklıdır. “Sen narsistsin” demek yerine davranışın sizin üzerinizdeki etkisini açıklayabilirsiniz.
Narsistik kişilik bozukluğu tanısını kim koyabilir?
Tanı, psikiyatri uzmanı tarafından klinik görüşme ve geçerli tanı ölçütleri doğrultusunda konulur. İnternet testleri veya sosyal medya içerikleri tanı koymak için yeterli değildir.
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve psikiyatrik değerlendirme veya tedavinin yerine geçmez. Kendinizin veya yakınınızın ruh sağlığıyla ilgili kaygılarınız varsa bir psikiyatri uzmanına ya da yetkin bir ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.