Bir soruda metin şöyle : “Çoğu kez içteki çağıltısını söylemekten hep uzak durmuş,yakınma nedir bilmemiş.”
Burada “çoğu kez” için zarf görevi üstlenmiş sıfat tamlamasıymış diyor kitapta. Ama ben anlamadım.Zarf olan kelime nerede? hangi zarfı nitelemiş? bunu söyler misiniz?
“Çoğu kez içteki çağıltısını söylemekten hep uzak durmuş, yakınma nedir bilmemiş.”
1. “Çoğu kez” hangi görevde?“Çoğu kez” = çoğunlukla, sıklıkla, ekseriya anlamında kullanılıyor.
Cümlede “uzak durmuş” fiilini zaman bakımından niteliyor → ne zaman / hangi sıklıkla uzak durmuş? → çoğu kez.
Bu durumda “çoğu kez” zarf tümleci görevinde → zarf öbeği.
2. Neden “sıfat tamlamasından oluşmuş zarf” denmiş?“Çoğu kez” ifadesine dilbilgisel açıdan bakalım:
“Çoğu” → belgisiz sıfat,
“kez” → isim.
Bu iki kelime bir araya gelince:
“çoğu kez” = sıfat tamlaması (çoğu [belgisiz sıfat] + kez [isim]).
Ama cümlede bu tamlama bir ismi nitelemiyor, fiili (uzak durmuş) zaman / sıklık bakımından niteliyor.
Bu nedenle “çoğu kez” → sıfat tamlamasından oluşmuş zarf.
Kural: Bazı sıfat tamlamaları, cümlede kullanıldıkları yere göre zarf işlevi kazanabilir.
Örn:
“Son kez seni göreceğim.” → “son kez” (sıfat tamlaması) → zarf (göreceğim fiilini niteliyor)
“İlk gün seni gördüm.” → “ilk gün” → zarf tümleci.
“Çoğu kez içten içe düşündüm.” → “çoğu kez” → zarf tümleci.
3. Cümledeki zarfın yeriFiil: uzak durmuş
Soru: “Ne zaman uzak durmuş?”
Cevap: çoğu kez 
→ bu da zarf tümlecidir.
Özet:“Çoğu kez” → sıfat tamlamasıdır (çoğu + kez).
Cümlede bir fiili (uzak durmuş) nitelediği için zarf görevi üstlenmiştir.
Dilbilgisel olarak bu tür kullanımlara “sıfat tamlamasından oluşan zarf” denir.
Yani “zarf olan kelime” çoğu kez ifadesinin tamamıdır.
“Uzak durmuş” fiiline zaman / sıklık zarfı olarak etki eder.