“Batılı Bizans devri araştırıcılarının, tarih sahnesinden çekilmiş Bizans İmparatorluğunu, yazdıkları eserlerle, âdeta ihya ettiklerini / hayranlıkla ve gıpta ile / müşahede etmekteyiz.”
Yukarıdaki cümlenin öğelerini bulunuz.
Cümleyi öğelerine ayırmadan önce yapıyı daha net görmek için sadeleştirelim:
Cümle:
“Batılı Bizans devri araştırıcılarının, tarih sahnesinden çekilmiş Bizans İmparatorluğunu, yazdıkları eserlerle, âdeta ihya ettiklerini hayranlıkla ve gıpta ile müşahede etmekteyiz.”
1. Yüklem
“müşahede etmekteyiz” → yüklem
(Yani “gözlemliyoruz / görmekteyiz” anlamında.)
2. Özne
“Biz” (gizli özne)
Yüklem “-mekteyiz” (1. çoğul kişi) ekinden özne biz olarak çıkarılır.
3. Nesne (Belirtili Nesne)
“Batılı Bizans devri araştırıcılarının, tarih sahnesinden çekilmiş Bizans İmparatorluğunu, yazdıkları eserlerle, âdeta ihya ettiklerini” → belirtili nesne
(Yani neyi müşahede etmekteyiz? sorusunun cevabıdır.)
Bu nesnenin kendi içinde bir yan cümlecik (sıfat-fiil cümlesi) olduğunu unutmayalım:
-
“Batılı Bizans devri araştırıcılarının” → özne (iç cümlecik)
-
“yazdıkları eserlerle” → edat tümleci (araç)
-
“tarih sahnesinden çekilmiş Bizans İmparatorluğunu” → nesne (iç cümlecik)
-
“âdeta ihya ettiklerini” → yüklem (iç cümlecik)
4. Zarf Tümleci
“hayranlıkla ve gıpta ile” → zarf tümleci (durum zarfı)
(Nasıl müşahede etmekteyiz? → hayranlıkla ve gıpta ile.)
Sonuç Tablosu:
| Öğesi | Cümledeki Bölüm |
|---|---|
| Özne | (Biz) (gizli) |
| Yüklem | müşahede etmekteyiz |
| Nesne (Belirtili nesne) | Batılı Bizans devri araştırıcılarının … ihya ettiklerini |
| Zarf Tümleci | hayranlıkla ve gıpta ile |
Kısa açıklama:
Cümlenin temel yapısı →
(Biz) + nesne + zarf tümleci + yüklem
→ “Biz, …ihya ettiklerini hayranlıkla ve gıpta ile müşahede etmekteyiz.”