Maupassant tarzında yazılmış bir eser incelerken olay örgüsü çıkartılır. Peki durum Çehov tarzında yazılmış bir eser incelerken olay örgüsü çıkartılır mı, durum öyküleri olay örgüsü barındırır mı yahut başka bir adlandırmaya mı gidilmelidir?
Durum öyküsünde, olay örgüsü olmaz; adı üstünde durum öyküsü. Durum öykülerinde hayatın içinden bir kesit (durum) anlatılır.
Peki, durum hikâyelerinde olay olmaz mı?
Elbette olay olur; ancak diyaloglara ve gözlemlere dayalı olarak sıradan/günlük bir durumun, yaşamın içinden bir anın/kesitin yoğunluklu olarak hikaye edilmesi söz konusudur.
Ayrıca bakınız → Durum (Kesit) Hikâyesi ve Özellikleri - Türk Dili ve Edebiyatı
1. Durum Öyküsü Nedir?
Durum öyküsü (Çehov tarzı öykü), bir olayın değil, bir durumun, bir anlık ruh halinin ya da yaşam kesitinin anlatıldığı öykü türüdür.
Bu türde amaç bir olayı sonuçlandırmak değil, bir izlenim yaratmaktır.
2. Olay Örgüsü Durumu:
-
Durum öyküsünde olay örgüsü ya çok zayıftır ya da hiç yoktur.
-
Genellikle:
-
Giriş → bir sahne ya da atmosfer oluşturulur,
-
Gelişme → karakterin ruh hali, iç dünyası verilir,
-
Sonuç → belirgin bir son yoktur, öykü bir “an”da biter.
-
Bu nedenle klasik öykülerdeki gibi başlangıç – gelişme – sonuç yapısı belirgin değildir.
3. Örnek Yazarlar:
-
Anton Çehov (bu türün öncüsü)
-
Sait Faik Abasıyanık (Türk edebiyatında önemli temsilci)
Durum Öyküsü ve Olay Öyküsü Karşılaştırması
| Özellik | Olay Öyküsü (Maupassant tarzı) | Durum Öyküsü (Çehov tarzı) |
|---|---|---|
| Olay örgüsü | Belirgin | Zayıf ya da yok |
| Amaç | Olayı anlatmak | Bir durumu, ruh halini yansıtmak |
| Sonuç bölümü | Belirgin | Belirsiz ya da açık uçlu |
| Karakter | Olayla gelişir | Durumla, ruh haliyle verilir |
Sonuç:
Durum öyküsünde klasik bir olay örgüsü bulunmaz.
Olaydan çok izlenim, atmosfer ve karakterin iç dünyası ön plandadır.