Eşleştirmeli Madde Hazırlama

sozbek · Ekim 22, 2025, 4:13ös

Eşleştirmeli Madde Nedir?

Eşleştirmeli maddeler, bir sütunda verilen ifadelerin (öncüller) karşısına, diğer sütunda verilen doğru seçenekleri (seçenekler) eşleştirmeye dayalı test türüdür.

Örnek:

A Sütunu (Öncüller)	B Sütunu (Seçenekler)
1. Şair	A. Cümlede anlam
2. Roman	B. Nazım birimi
3. Dize	C. Anlatmaya bağlı metin

Burada A sütunundakiler öncüller, B sütunundakiler seçeneklerdir.

Eşleştirmeli Madde Hazırlama Kontrol Listesi – Değerlendirme Ölçütleri

Öncüller homojendir.
Seçenekler (cevaplar) homojendir.
Madde sayısı yeterlidir (en az 6, en fazla 15).
Seçenekler, öncüllerin en az %50’si kadar fazladır.
Seçenekler, belli bir sıraya veya düzene göre verilmiştir.
Uzun ifadeler öncüllerdedir.
Cevabın yazılacağı kısım, öncüllerden önce yer almaktadır.
Maddelerin tümü aynı sayfada yer almaktadır.
Seçenekler bölümünün başındaki harfler büyük harftir (A, B, C gibi).
Maddenin baş kısmında yönerge yer almaktadır.
Yönerge açık ve anlaşılırdır

1. Öncüller Homojendir Ne Demek?

Bu ölçüt, eşleştirmeli sorularda A sütunundaki öncüllerin (eşleştirilecek ifadeler) aynı türden ve nitelikten olması gerektiğini belirtir.

Örnek: Sadece yazar adları, sadece edebî türler, sadece kavramlar vs.
Farklı türden kavramların karıştırılması (örneğin yazar, dönem, eser) maddeyi zayıflatır ve ölçme güvenirliğini düşürür.

2. Seçenekler Homojendir

B sütunundaki cevap seçeneklerinin de aynı türde olması gerekir.

Eğer öncüller yazar ise seçenekler eser olmalıdır (ve hepsi eser türünde olmalıdır).
Bir kısım eser, bir kısım kavram olursa test kalitesi düşer.

3. Madde Sayısı (6–15)

Etkin bir eşleştirmeli test için en az 6, en fazla 15 madde önerilmektedir.

Bu sayı öğrencinin hem dikkatini korur hem de ölçme geçerliliğini artırır.

4. Seçenek Sayısı Fazla Olmalı (%50 fazlası)

Bu, öğrencilerin sadece eşleştirerek “şık elemeyle” doğruyu bulmasını engeller.
Örneğin:

10 öncül varsa en az 15 seçenek önerilir.

5. Sıralama ve Düzen

Seçeneklerin alfabetik ya da mantıklı bir düzende verilmesi, öğrencinin anlam yükünü azaltır.

6. Uzun İfadeler Öncellere Yazılmalı

Okuma kolaylığı sağlamak için uzun cümleler A sütununa (öncüllere) yazılır, kısa cevaplar B sütununa konur.

7. Yönerge Açık Olmalı

Madde başında yer alan açıklama, öğrencinin nasıl eşleştirme yapacağını net biçimde anlatmalıdır.

8. Sayfa Düzeni ve Harf Kullanımı

Tüm maddelerin aynı sayfada olması, göz takibini kolaylaştırır.
Seçenek harfleri büyük harfle (A, B, C…) yazılmalıdır.

Sonuç – Belgenin Değerlendirmesi

Bu kontrol listesi:

Eşleştirmeli maddelerin biçimsel ve içeriksel doğruluğunu ölçmek için oldukça yerinde ve açık kriterler içeriyor.
Özellikle “öncüller homojendir” maddesi, soru kalitesini doğrudan etkileyen kritik bir ölçüttür.
Bu liste, öğretmenlerin veya soru hazırlayıcılarının soruları kontrol ederek standart bir kaliteyi sağlamasına yardımcı olur.

Eşleştirmeli Madde Örneği — Türk Dili ve Edebiyatı

Yönerge:
A sütununda verilen yazar adlarını, B sütunundaki doğru eserlerle eşleştiriniz.

A Sütunu (Öncüller) – Yazarlar	B Sütunu (Seçenekler) – Eserler
1. Reşat Nuri Güntekin	A. Safahat
2. Namık Kemal	B. Vatan Yahut Silistre
3. Mehmet Akif Ersoy	C. Çalıkuşu
4. Halit Ziya Uşaklıgil	D. Mai ve Siyah
5. Ahmet Hamdi Tanpınar	E. Huzur
	F. Sinekli Bakkal

Doğru Eşleşmeler:
1–C, 2–B, 3–A, 4–D, 5–E

Kontrol Listesine Göre Değerlendirme

Değerlendirme Ölçütü	Durum	Açıklama
Öncüller homojendir.	Evet	A sütunundaki tüm öncüller yazar adıdır (Reşat Nuri, Namık Kemal, vs.) — tür farkı yoktur.
Seçenekler (cevaplar) homojendir.	Evet	B sütunundaki seçeneklerin hepsi eser adıdır — karışıklık yok.
Madde sayısı yeterlidir (en az 6, en fazla 15).	Kısmen	5 öncül var, önerilen en az sayı 6’dır. Testin güvenirliği için 1 madde daha eklenebilir.
Seçenekler, öncüllerin en az %50’si kadar fazladır.	Evet	5 öncül için 6 seçenek verilmiş — bu, %50 fazlası kuralını karşılıyor.
Seçenekler belli bir sıraya veya düzene göre verilmiştir.	Evet	Seçenekler alfabetik sıradadır (A–F).
Uzun ifadeler öncüllerdedir.	Evet	Öncüller kısa (isim), seçenekler de kısa ama yönergeye uygun olarak uzun olsaydı öncüllere yazılması gerekiyordu.
Cevabın yazılacağı kısım öncüllerden önce yer almaktadır.	Evet	Seçenekler B sütununda, cevap boşluğu A sütunu yanındadır.
Maddelerin tümü aynı sayfada yer almaktadır.	Evet	Örnek tek tabloda verilmiştir.
Seçenekler bölümünün başındaki harfler büyük harftir.	Evet	A, B, C… kullanılmış.
Maddenin baş kısmında yönerge yer almaktadır.	Evet	“Yazar adlarını eserlerle eşleştiriniz.” ifadesi net yönergedir.
Yönerge açık ve anlaşılırdır.	Evet	Öğrenci ne yapacağını kolayca anlayabilir.

Sonuç:

Bu madde ölçme ve değerlendirme açısından büyük oranda uygun
Yalnızca madde sayısı (5 yerine 6 ya da daha fazla olması) geliştirme alanı olarak öne çıkıyor.
Homojenlik (öncüller ve seçenekler), düzen, yönerge netliği açısından örnek bir madde niteliğinde

Eşleştirmeli Madde Örneği — Şiir Türleri

Yönerge:
A sütununda verilen şiir türlerini, B sütunundaki doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

A Sütunu (Öncüller) – Şiir Türleri	B Sütunu (Seçenekler) – Açıklamalar
1. Lirik	A. Kahramanlık konularını işler
2. Epik	B. Öğüt verme, bilgi aktarma amacı taşır
3. Pastoral	C. Doğa ve kır yaşamını anlatır
4. Satirik	D. Duyguları, aşkı, sevgiyi işler
5. Didaktik	E. Yergi ve eleştiri içerir
	F. Dini konuları işler

Doğru Eşleşmeler:
1–D, 2–A, 3–C, 4–E, 5–B

Kontrol Listesine Göre Değerlendirme

Değerlendirme Ölçütü	Durum	Açıklama
Öncüller homojendir.	Evet	A sütunundaki tüm öncüller şiir türleridir (lirik, epik, pastoral…).
Seçenekler (cevaplar) homojendir.	Evet	B sütunundaki seçeneklerin hepsi açıklama türündedir.
Madde sayısı yeterlidir (en az 6, en fazla 15).	Kısmen	5 öncül var. 6 maddeye çıkarılması daha uygun olur.
Seçenekler, öncüllerin en az %50’si kadar fazladır.	Evet	5 öncül – 6 seçenek → %50 fazlalık kuralı sağlanmıştır.
Seçenekler belli bir sıraya veya düzene göre verilmiştir.	Evet	Seçenekler alfabetik sıradadır (A–F).
Uzun ifadeler öncüllerdedir.	Evet	Öncüller kısa (şiir türü), açıklamalar daha uzun — bu doğru bir tercihtir.
Cevabın yazılacağı kısım öncüllerden önce yer almaktadır.	Evet	Yapı kurala uygundur.
Maddelerin tümü aynı sayfada yer almaktadır.	Evet	Örnek tablo düzeni sade ve tek sayfada gösterilmiştir.
Seçenekler bölümünün başındaki harfler büyük harftir.	Evet	A, B, C… kullanılmıştır.
Maddenin baş kısmında yönerge yer almaktadır.	Evet	Yönerge açık: “eşleştiriniz” ifadesi net.
Yönerge açık ve anlaşılırdır.	Evet	Öğrenci hangi işlemi yapacağını net bir şekilde anlayabilir.

Sonuç:

Bu örnek homojenlik ilkesine tam uygun
Madde sayısı 6 veya daha fazlasına çıkarılırsa listeye %100 uyumlu hale gelir.
Açıklamalar net, tablo düzeni temizdir.
Yönerge sade ve ölçme açısından uygundur.