Git Bahar şiirini cümlenin öğelerine ayırır mısınız?

Soru-Cevap
1

Git Bahar şiirini cümlenin öğelerine ayırır mısınız?

GİT BAHAR

Çekil bu gölgeli yolda gezinme,
Bahar bakışların yine pek sarhoş.
Yanılıp gönlüme misafir inme.
Kapısı kilitli, mihrabı bomboş

Mabettir orası, meyhâne değil…

Işıklar, kokular, sesler, çiçekler…
Ömrünün her günü bir başka düğün,
Bülbüller koynunda açtı çiçekler
Güller dökülürler göğsüne bütün! ..

Gerçekten güzelsin, efsâne değil:

Altınlı başında papatya niçin?
Sarı saçlarına pembe gül takın
Git bahar…Gönlümde ibadet için,
Diz çöken kızlari ürkütme sakın,

Kalbime girme, o kâşâne degil! ..

Git bahar, git bahar! Uzaklarda gül,
Denize renginden bırak hediye,
Ufuklarda gezin, semaya süzül…
Kalbime sokulma 'Peymane! ’ diye,

Gördüklerin kandil… peymâne değil!

Halide Nusret Zorlutuna

2

Şiir tümüyle uzun olduğu için her dizeyi değil, anlamlı cümle yapısında olan önemli örnekleri ayrıntılı inceleyelim.

:memo: 1. Kıta

“Çekil bu gölgeli yolda gezinme,”

  • Yüklem: çekil

  • Özne: (sen) → gizli özne

  • Dolaylı tümleç: bu gölgeli yolda

  • Zarf tümleci: gezinme (sebep veya gerekçe anlamı taşır)

“Bahar bakışların yine pek sarhoş.”

  • Özne: bahar bakışların

  • Yüklem: sarhoş

  • Zarf tümleci: yine, pek (derece ve zaman bildiren zarflar)

“Yanılıp gönlüme misafir inme.”

  • Yüklem: inme

  • Özne: (sen) → gizli özne

  • Dolaylı tümleç: gönlüme

  • Zarf tümleci: yanılıp (durum zarfi)

  • Nesne: misafir (tümleç görevinde isim tamlaması)

“Kapısı kilitli, mihrabı bomboş.”

  • Özne: kapısı / mihrabı (birleşik özne)

  • Yüklem: kilitli / bomboş (sıfat-fiil görevinde yüklem)

:synagogue: 2. Dize

“Mabettir orası, meyhâne değil.”

  • Özne: orası

  • Yüklem: mabettir (isim yüklem)

  • Zarf tümleci: değil (olumsuzluk anlamı)

:cherry_blossom: 3. Kıta

“Ömrünün her günü bir başka düğün,”

— Bu dize eksiltili bir cümledir.
Anlam tamamlandığında: Ömrünün her günü bir başka düğündür.

  • Özne: ömrünün her günü

  • Yüklem: bir başka düğündür (isim yüklem)

“Bülbüller koynunda açtı çiçekler”

  • Özne: çiçekler

  • Yüklem: açtı

  • Dolaylı tümleç: koynunda (yer tamlayıcısı)

  • Zarf tümleci: bülbüller (sebep veya eşlik zarfı gibi görev yapıyor)

“Güller dökülürler göğsüne bütün.”

  • Özne: güller

  • Yüklem: dökülürler

  • Dolaylı tümleç: göğsüne

  • Zarf tümleci: bütün (miktar zarfi)

:herb: 4. Kıta

“Altınlı başında papatya niçin?”

— Bu bir soru cümlesidir (eksiltili yapı).
Tam hali: Altınlı başında papatya niçin (var)?

  • Özne: papatya

  • Yüklem: (var) (yüklem eksik ama anlamca var)

  • Dolaylı tümleç: altınlı başında

  • Zarf tümleci: niçin (soru zarfı)

“Sarı saçlarına pembe gül takın”

  • Yüklem: takın

  • Özne: (sen) → gizli özne

  • Dolaylı tümleç: sarı saçlarına

  • Nesne: pembe gül

“Kalbime girme, o kâşâne değil!”

  • Yüklem: girme / değil (birleşik anlam)

  • Özne: (sen) → gizli özne / o

  • Dolaylı tümleç: kalbime

  • Yüklem (ikinci cümlede): kâşâne değil (isim yüklem)

:hibiscus: 5. Kıta

“Git bahar, git bahar! Uzaklarda gül,”

  • Yüklem: git

  • Özne: (sen → bahar)

  • Zarf tümleci: uzaklarda (yer zarfı)

  • Nesne: gül (eylemde dolaylı anlamda nesne)

“Denize renginden bırak hediye,”

  • Yüklem: bırak

  • Özne: (sen) → gizli özne

  • Dolaylı tümleç: denize

  • Nesne: hediye

  • Zarf tümleci: renginden (sebep zarfı)

“Kalbime sokulma ‘Peymane!’ diye,”

  • Yüklem: sokulma

  • Özne: (sen) → gizli özne

  • Dolaylı tümleç: kalbime

  • Zarf tümleci: ‘Peymane!’ diye (sebep zarfı)

“Gördüklerin kandil… peymâne değil!”

  • Özne: gördüklerin

  • Yüklem: kandil (isim yüklem)

  • Zarf tümleci: değil (olumsuzluk)

:coin: Kısa Hatırlatma – Cümlenin Öğeleri

Öğe Soru Örnek
Özne Kim? Ne? Güller dökülürler göğsüne. → Özne: güller
Yüklem Yargı bildirir. dökülürler
Nesne Neyi? Kimi? Pembe gül takın. → pembe gül
Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı) Kime? Neye? Nereye? Kalbime girme. → kalbime
Zarf Tümleci Nasıl? Ne zaman? Nerede? Niçin? Uzaklarda gül. → uzaklarda

:scroll: Sonuç

“Git Bahar” şiirinde:

  • Yüklemler çoğunlukla eylem ya da isim cümlesi şeklindedir.

  • Özneler bazen açık (güller, bahar), bazen gizlidir (sen).

  • Zengin zarf tümleci kullanımı vardır (uzaklarda, yanılıp, diye, niçin vb.)

  • Eksiltili cümleler (özellikle soru veya betimleme kısımlarında) oldukça fazladır.