Ben böyle bir deniz görmedim ne kadar seni düşündüm
Gittim ne kadar bilmezsiniz ne türlü karanlık
Baktım ki biri yok o kentlerin, hiç olmamışlar gördüm
S bir kadın balkonunda baksam ne zaman olurdu
E sesinde yüzlerce trenler yürüdü Galile’de
Sizi bilmem ben galiba olmadım o dünyalarda
Salt bir it karalık akşam üstü denizlere doğru
Durmuş nasıl bu gökle bu yalnızlıklar yaşamada
Ne yaşanmışsa görmemişiz yaşanmış o kentlerde
Gittik gittik bizi bu surlar tuttu böyle kaldık.
Böyle güneşlere bayılıyorum çok güneşlere
Hafif otlar yürüyor evlere pis İstanbul’lara
Şey ile şeysiz geçiyorum o kapanık güneşlerde
Siz bir durma benim karanlığımı yadsıyorsunuz
Sokağa çıkmayın diyorum çıkmayın duymuyor musunuz
Benimle gelen o büyük sıkıntıdan gelenlerdi
Ta Galile içlerinden yürüyerek gelmişlerdi
Biriniz beni görmediniz ne kadar bağırdımsa
Denizler baktığın tüm o denizler gösterdi bana
Bir yalnızlık yeryüzündeki kapılar, bir o gördüm.
Sunu
Ben bütün çizgilerde oldum bütün o çizgilerde
Her sefer böyle geldi vurdu yaşamama bir deniz
Aldı bir yaşamadan bir yaşamaya kodu nasıl
Al bir çocuk vardı o korkularda o gecelerde
Büyük ulu sular yudu beni çokum artık nasıl
Bir deniz size de gelir vurur elbet anlarsınız
Balad şiirinde aşağıdaki edebi akımlardan hangisinin etkisi görülür?
A) fütürizm (gelecekçilik)
B) realizm (gerçekçilik)
C) sürrealizm (gerçeküstücülük)
D) egzistansiyalizm (varoluşçuluk)
E) romantizm (coşumculuk)
İlhan Berk’in Balad şiirinde, sürrealist edebi akım etkisi görülür. Şiirde, bilinçaltı, rüyalar ve gerçeküstü imgeler kullanılmıştır. Şiirin dili, serbest ve çağrışımlarla doludur. Şiirin konusu, aşk ve ölümdür. Şiir, aşkın ölüme karşı zaferini anlatır.
Sürrealist akım, 20. yüzyılın başlarında Fransa’da ortaya çıkmış bir edebi akımdır. Sürrealistler, bilinçaltının ve rüyaların önemini vurgularlar. Şiirlerinde, gerçeküstü imgeler ve çağrışımlar kullanırlar. Sürrealist akımın en önemli temsilcileri, André Breton, Louis Aragon ve Paul Éluard’dır.
İlhan Berk, Türk şiirinde sürrealist akımın önemli temsilcilerinden biridir. Balad şiiri, İlhan Berk’in sürrealist akımdan etkilenen şiirlerinden biridir.
“Ben bütün çizgilerde oldum bütün o çizgilerde
Her sefer böyle geldi vurdu yaşamama bir deniz
Aldı bir yaşamadan bir yaşamaya kodu nasıl
Al bir çocuk vardı o korkularda o gecelerde
Büyük ulu sular yudu beni çokum artık nasıl
Bir deniz size de gelir vurur elbet anlarsınız”
Şiirin Dil ve Anlatım Özellikleri
Mantık dışı ve serbest imgeler kullanılmış:
“vurdu yaşamama bir deniz”
“bir yaşamadan bir yaşamaya kodu”
“büyük ulu sular yudu beni”
Şiirde rasyonel bir anlatım yok, bilinç akışı ve yoğun imgeler hâkim.
Gerçek dünyanın nesnel betimlemesi değil, şairin iç dünyası, rüyamsı bir atmosfer anlatılıyor.
Dil soyut, çağrışımlarla ilerliyor.
Edebi Akımlara Göre Değerlendirme
Fütürizm (A) → Gelecek, makineleşme, hız, teknoloji temaları → Uygun değil.
Realizm (B) → Nesnel, dış dünyayı olduğu gibi anlatma → Şiir soyut, uygun değil.
Sürrealizm (C) → Bilinçdışının, rüyaların, imgelerin anlatımı → Çok uygun.
Egzistansiyalizm (D) → Bireyin varoluş sancısı, yalnızlık → bazı izler olabilir ama temel akım bu değil.
Romantizm (E) → Coşkulu anlatım, doğaya sığınma → kısmen benzerlik olsa da biçim ve dil sürrealizme daha yakın.
Neden Sürrealizm (Gerçeküstücülük)?
Mantık dışı çağrışımlar var.
Rüyamsı bir atmosfer oluşturulmuş.
İmge yüklü bir dil hâkim.
Düş ile gerçeğin sınırı belirsiz.
Tüm bu özellikler sürrealist şiir anlayışının tipik göstergeleridir.
Şiirin Dil ve Anlatım Özellikleri
Edebi Akımlara Göre Değerlendirme
Uygun değil.
Çok uygun.
Neden Sürrealizm (Gerçeküstücülük)?
Tüm bu özellikler sürrealist şiir anlayışının tipik göstergeleridir.