korktuğumu ve tanırsan kelimelerini yapısal inceleyebilir misiniz?
“
Korktuğumu
” ve “
tanırsan
” kelimelerini yapısal (morfolojik) olarak inceleyelim. Bu tür inceleme, kelimenin kökü ve eklerini ayırarak hangi işlevleri yerine getirdiklerini açıklamayı içerir.
1.
Korktuğumu
Kök:
kork
→ Fiil kökü, “korkmak” eyleminden gelir.
Ekler:
-tuğ
→ Fiilden isim yapan
ortaç (sıfat-fiil)
eki. Burada geçmiş zaman anlamı taşır, “korktuğum” = “benim korktuğum (şey)”.
-um
→ 1. tekil şahıs iyelik eki. Korktuğum = “benim korktuğum”.
-u
→ Belirtme durumu eki (yükleme hâli).
Korktuğumu
= “benim korktuğum şeyi” (belirtili nesne görevinde).
Yapısal çözümleme:
kork- + -tuğ + -um + -u
(fiil kökü) + (ortaç eki) + (iyelik eki) + (durum eki)
Anlam:
“Benim korktuğum şeyi” → Belirtili nesne olarak kullanılır.
2.
Tanırsan
Kök:
tanı
→ Fiil kökü, “tanımak” eyleminden gelir.
Ekler:
-r
→ Geniş zaman kip eki.
-sa-n
→ 2. tekil şahıs şart eki. “Eğer tanırsan” gibi bir şart anlamı taşır.
Yapısal çözümleme:
tanı- + -r + -sa-n
(fiil kökü) + (kip eki) + (şart kişi eki)
Anlam:
“Eğer sen tanırsan”