“Rumca” bir Dil mi? Rum — Rûmî Nedir?
Günümüzde “Rumca” diye bağımsız, resmî bir dil yoktur. Ancak Türkiye’de ve Osmanlı’da “Rumca” denildiğinde, aslında Yunanca (Modern Yunanca) kastedilir. “Rumca”, bir dilin bilimsel veya resmî adı değildir; halk arasında kullanılan bir tabirdir.
Detaylı Açıklama
“Rum” Ne Demektir?
-
“Rum” kelimesi, eski Bizans İmparatorluğu (Doğu Roma) topraklarında yaşayan, özellikle Anadolu’daki Hristiyan Ortodoks halkı tanımlamak için Osmanlı döneminde kullanılmıştır.
-
Osmanlı’da “Rumlar”, çoğunlukla Yunanca konuşan, Ortodoks Hristiyan topluluğuydu.
“Rumca” Tabiri Ne Anlama Gelir?
-
Rumca, esasen Yunanca’nın Osmanlı coğrafyasında yaşayan Ortodoks Hristiyanların konuştuğu şeklidir.
-
Günümüzde Yunanistan’ın resmî dili olan Modern Yunanca ile aynıdır.
-
“Rumca biliyor musun?” gibi sorularla kastedilen, aslında Yunanca konuşabilmektir.
-
Özellikle İstanbul, Gökçeada, Bozcaada, Trabzon (Sürmene, Of, Maçka) gibi yerlerde yaşayan Rum Ortodoks azınlıkların konuştuğu Yunanca ağızlarına da “Rumca” denir. Hatta Karadeniz bölgesinde konuşulan Pontus Yunancası (Pontic Greek) için de “Rumca” tabiri kullanılır.
Dil Bilimsel Olarak
-
Rumca resmi bir dil değildir; Yunanca’nın Türkiye’deki adıdır.
-
UNESCO veya Ethnologue gibi kaynaklarda “Rumca” diye bir dil kodu bulunmaz; Greek (Yunanca) olarak geçer.
-
Pontus Rumcası ise, Yunanca’nın bir lehçesidir.
Sonuç
-
Rumca, bağımsız bir dil değildir; Yunanca için Türkiye’de kullanılan halk arasındaki isimdir.
-
Akademik, resmî veya uluslararası dil sınıflandırmalarında “Rumca” adı geçmez.
Özet: “Rumca” bir dil değil, Yunanca’nın Türkiye’de Rum Ortodokslarca konuşulan şekline verilen addır. Bilimsel olarak “Yunanca” veya daha özelde “Pontus Yunancası” şeklinde adlandırılır.
Rum — Rûmî Kelimeleri ve “Rumca” Arasındaki Bağlantı
Rum Ne Demek?
-
Rum, Arapça ve Osmanlıcada Bizans İmparatorluğu’nun (Doğu Roma) Anadolu ve çevresindeki topraklarına verilen isimdir.
-
Rum, esas olarak Roma kelimesinden gelir (“Roma İmparatorluğu”ndan), Arapçada ve Farsçada da “Rūm” şeklinde yazılır.
-
Tarih boyunca Anadolu’da yaşayan Hristiyan Ortodokslara ve onların torunlarına Rum denmiştir.
Rûmî Ne Demek?
-
Rûmî sıfatı, “Rûm’dan olan” yani “Anadolu’dan, Doğu Roma topraklarından olan” anlamındadır.
-
Kişi ismi olarak kullanıldığında birinin Anadolu coğrafyasından olduğunu ifade eder (Mevlânâ Celaleddin-i Rûmî gibi).
-
“Rûmî” kelimesi, coğrafi ve bazen kültürel bir kimlik belirtir.
Rumca’nın Bağlantısı
-
“Rumca” ise, Rûm kelimesinden türemiştir, “Rûmların dili” yani Bizans’tan kalma Anadolu’daki Ortodoksların konuştuğu dildir.
-
O yüzden Rumca = Yunanca’nın Türkiye’deki tarihsel adı olmuştur.
-
“Rumca”; “Rûmî” gibi bir sıfat değil, “Rûmlara ait dil” anlamındadır.
Sonuç
-
Rum (Roma/Rūm): Coğrafya, topluluk, kimlik (Anadolu’daki Bizans ve Ortodoks halk)
-
Rûmî: O coğrafyadan olan kişi
-
Rumca: O coğrafyada (Anadolu/Doğu Roma) yaşayan Hristiyanların (Rûm’ların) dili = Yunanca
Kısacası: Rumca, Rum kelimesinden türemiştir; Rumî ise “Rum’a ait, Rum’dan olan” anlamına gelir. İkisi de aynı kökten gelir; biri dil, biri kimlik ya da sıfat olarak kullanılır.