Semboller: Adları, Anlamları ve Kökenleri

[sozbek]

Dini, Mistik, Kültürel ve Tarihî Semboller: Adları, Anlamları ve Kökenleri

Tarih boyunca kültürlerin, toplumların ve inanç sistemlerinin geliştirdiği semboller; bazen bir duyguyu, bazen bir fikri, bazen de bir ulusun hafızasını temsil eden güçlü işaretler olarak karşımıza çıkar.

Mitolojiden siyasete, dinden sanata, savaş tarihinden gündelik yaşama kadar uzanan bu geniş yelpaze; sembollerin yalnızca birer şekil değil, aynı zamanda insanlık tarihinin ortak hafızası olduğunu göstermektedir.

Sembol	Madde	Açıklama
	A-ok	Başparmak ve işaret parmağından oluşan “OK” işareti; 1960’larda astronotlar tarafından “all systems OK” anlamıyla kullanılmıştır.
	Abdullah Biraderler	1858’de Pera’da fotoğraf stüdyosu kuran Kevork, Hovsep ve Viken; Türk fotoğrafçılığının öncüleridir.
	Akrep (motif)	Anadolu dokumalarında düşmanlığı sembolize eden geleneksel motif.
	Alkatraz Hapishanesi	San Francisco açıklarında, kaçmanın imkânsız olduğu düşünülen federal hapishane (1934–1963).
	Altı Ok	CHP’nin altı ilkesi: Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik, Halkçılık, Devletçilik, Laiklik, İnkılapçılık.
	Anne Frank	Saklanırken günlüğünü yazan genç Yahudi kız; Holokost sembollerindendir.
	Appaloosa Atı	Sağrısı benekli, sirk gösterilerinde kullanılan at türü.
	Arma	Devletlerin, kentlerin, ailelerin ayırt edici sembolleri.
	Armilla / Armil Küresi	Eratosthenes’in gök küresi modeli; bilgelik sembolü.
	Aunt Jemima	1893’te pancake markası logosu olan Afro-Amerikan kadın figürü.
	Auschwitz	Nazi Almanyası’nın en büyük toplama kampı; Yahudi soykırımının simgesi.
	Ay Yıldız	Osmanlı’dan İslam dünyasına yayılmış sembol; Türkiye, Pakistan ve Tunus bayraklarında bulunur.
	Aziz İstvan Tacı	Macar krallık tacı; ulusal semboldür.
	Azure	Armacılıkta kullanılan gök mavisi renk; sadakatin sembolüdür.
	Barış Çubuğu (Kalumet)	Kızılderili barış törenlerinde kullanılan süslü tütün çubuğu.
	Bayrak	Topluluk ve devlet simgesi; ilk bilinen örneği MÖ 12. yy’da Çin’dedir.
	Bir	Tanrıyı sembolize eden sayı; mitolojik ve dini anlatılarda önemlidir.
	Caerdroia	Galler’de “dönemeçler kalesi” anlamına gelen labirent türü.
	Cathleen Ni Hoolihan	İrlanda’nın kişileştirilmiş kadın sembolü; yurtseverlik figürü.
	Charlemagne Tacı	Kutsal Roma-Germen imparatorlarının MS 10. yy tacı.
	Cinsiyet Sembolleri	Kadın = Venus (), erkek = Mars (); gezegen sembollerinden türemiştir.
	Columbia	ABD’nin kişileştirilmiş sembollerinden biri; Kolomb’dan türemiştir.
	Corna / Mano Cornuta	“Boynuz” el hareketi; Heavy Metal kültürünün şeytani sembolü.
	Çan	Kültürlerde mistik koruma sembolü; kötülükleri uzak tuttuğuna inanılır.
	Çanakkale Şehitleri Anıtı	Çanakkale cephesindeki Türk askerlerine adanmış 39,75 m yüksekliğinde anıt.
	Çelenk	Çiçek ve yapraklardan yapılan dairesel süs; kutlama ve onurlandırma işareti.
	Çin Seddi	7.300 km uzunluğunda savunma yapısı; UNESCO mirasıdır.
	Dachau	Nazilerin Almanya’daki ilk toplama kampı.
	Demir Haç Nişanı	Almanya’da askeri başarı madalyası.
	Demirperde	SSCB ile Batı arasındaki ideolojik ayrım için kullanılan siyasi terim.
	Deutscher Michel	Alman halkının kişileştirilmiş karikatür figürü.
	Deve Leopar (Camelopard)	Eski tasvirlerde zürafaya benzeyen hibrit yaratık.
	El Öpmek	Saygı ve hürmet ifadesi olan ritüel.
	Elementaller	Ateş, su, toprak ve hava — doğanın dört temel gücü.
	Enternasyonal	1870’te yazılan sosyalist/anarşist marşı; 1917–44 arasında SSCB marşı.
	Fin Bakiresi (Aura)	Finlandiya’nın kişileştirilmiş ulusal sembolü.
	Gagarin	Uzaya çıkan ilk insan (SSCB – 1961).
	Germania Ana	Almanya’nın kişileştirilmiş ulusal figürü.
	Gernikako Arbola	Bask halkının kutsal meşesi; bağımsızlık sembolü.
	Geronimo (Goyathlay)	Apaçi halkının direniş lideri.
⊕✝️	Güneş Haçı (Odin’in Haçı)	Daire içine çizili haç; pagan ve Hristiyan sembolü.
	Hayat Çiçeği	İç içe geçen dairelerden oluşan kadim geometrik sembol.
	John Bull	İngiliz halkının karikatürleştirilmiş sembolü.
	John Bull’un Diğer Adası	G.B. Shaw’ın eserinde kullanılan İrlanda metaforu.
	Johnny Reb	ABD İç Savaşı’nda Konfederasyon askerinin kişileştirilmesi.
	Kalp	Ruh, duygu ve ahlakın sembolü; tarih boyunca kutsal görülmüştür.
	Kara Bayrak	Anarşizmin sembolü.
	Kara Haç	Rus politik mahkûmlarının özgürlük hareketi sembolü.
	Kara Kedi	Anarşist sendikacılık sembolü; birçok kültürde uğursuzluk işareti.
	Kırmızı Kapı	Moskova’da 1709 zaferi sonrası inşa edilen ilk zafer takı.
	Kızıl Aslan	İran’da 1924–80 arasında kullanılan Kızılay/Kızılhaç karşılığı sembol.
	Kızıl Baron	80 zaferli Alman avcı pilotu Manfred von Richthofen.
✚	Kızıl Haç	Uluslararası insani yardım örgütünün sembolü.
	Kızılay	İslam ülkelerinde Kızılhaç karşılığı sembol.
✚☪	ICRC – Kızılhaç & Kızılay Hareketi	Uluslararası insani yardım kuruluşu.
	Kızılkristal (Red Crystal)	Nötr insani yardım sembolü; kırmızı dörtgen.
	Kızılyıldız	Komünizmin beş köşeli yıldızı.
	Kiku	Japon imparatorluk sembolü olan krizantem.
	Kristallnacht	1938 Nazi pogromu: “Kristal Gece”.
	Lympago	Avrupa armalarında yarı insan–yarı kaplan figürü.
	Magen David Adom	İsrail’in Kızılhaç/Kızılay karşılığı; kırmızı Davut yıldızı.
	Nazi Selamı	“Heil Hitler!” selamı; faşist bağlılık sembolü.
Ω	Omega	Yunan alfabesinin son harfi; “son”u simgeler.
☭	Orak ve Çekiç	Komünizmin sembolü; köylü–işçi dayanışmasını temsil eder.
	Özgürlük Çanı	ABD’nin bağımsızlık sembolü.
	Palmette	Palmiye yaprağı biçimli süsleme; hayat ağacıyla ilişkilendirilir.
	Patates Kızartması	Fast-food kültürünün sembolü.
⛤	Pentagram	Beş köşeli yıldız; kadim matematiksel ve okült sembol.
	Poutine	Quebec’in millî yemeği.
	Rosa Winkel (Pembe Üçgen)	Nazi kamplarında eşcinsellerin işareti; bugün LGBT sembolü.
	Rum Ateşi	Bizans’ın yanıcı savaş silahı.
	Sam Amca (Uncle Sam)	ABD vatandaşlarının ve hükümetinin sembolü.
	Sırp Haçı	Sırbistan’ın millî-dinî sembolü.
	Süleyman Mührü / Hekzagram	Altı köşeli yıldız; Kral Süleyman efsaneleriyle ilişkilidir.
	Svea Ana	İsveç’in kişileştirilmiş ulusal figürü.
卐	Swastika	Hindu kökenli uğur sembolü; Naziler tarafından kötüye kullanılmıştır.
	Tabiat Ana	Doğanın kişileştirilmiş tanrıça formu.
△	Tanrı’nın Gözü	Üçgen içindeki göz; ABD mührü ve masonluk sembolüdür.
✓ ✗ ✘ ☐	Kontrol İşaretleri (Tick / Checkmark)	Onaylama, işaretleme, seçim sembolleri.
	Tricorne	18. yüzyılın üç köşeli şapkası.
	Triskelion	Üç kıvrık bacaktan oluşan antik sembol.
	Tuğ	Osmanlı paşalarının rütbe sembolü.
	Union Jack	Birleşik Krallık bayrağı.
	Üç (Sembol)	Birçok dinde kutsal kabul edilen sayı.
	Zafer İşareti (V)	Zafer ve barış sembolü olan el hareketi.
	Yanaktan Öpüşmek	Selamlaşma ve dostluk göstergesi.
	Yılan	Düşmanlık ve kötülüğün sembolü.
/	Yonca	Teslisi temsil eden üç yapraklı sembol; radyoaktif işaretle ilişkilendirilmiştir.
	Zollverein	1834 Prusya liderliğinde kurulan Alman gümrük birliği.