Tanzimat Döneminde Karikatürün Önemi
Karikatürlerin incelenmesi ve neler olmuş?
Tanzimat Dönemi, Türk karikatürünün başlangıcı olarak kabul edilir.
Tanzimat Dönemi: 1839 – 1876
Bu dönem, Osmanlı Devleti’nde Batı’ya açılma ve modernleşme hareketlerinin başladığı bir dönemdir. Bu değişim basın, edebiyat ve görsel mizah alanına da yansımıştır.
1. Tanzimat Döneminde Karikatürün Ortaya Çıkışı
4
-
Osmanlı’da karikatürün ortaya çıkışı, gazetecilik faaliyetlerinin gelişmesi ile paralel olmuştur.
-
Bu dönemde mizah dergileri yayınlanmış ve bu dergilerde karikatürlere yer verilmiştir.
-
Karikatürler genellikle toplumsal eleştiri, devlet yönetimi, Batılılaşma, günlük hayatın mizahi yönleri gibi konuları işlemiştir.
2. İlk Karikatür Dergisi: Diyojen (1870)
-
Yayın yılı: 1870 -
Kurucusu: Teodor Kasap -
“Diyojen”, Osmanlı’da çıkarılan ilk mizah dergisidir. -
Dergide hem yazılı mizah hem de karikatürler yer almıştır.
-
Karikatürler, dönemin yöneticilerini ve toplumsal olayları hicvederek eleştirel bir bakış sunmuştur.
3. Tanzimat Döneminde Karikatürün Özellikleri
-
Basınla iç içe gelişmiştir. -
Toplumsal ve siyasal eleştiri ön plandadır. -
Karikatürler genellikle çizgiyle birlikte yazı da içerir (metinli karikatürler). -
Batı’daki mizah anlayışından etkilenmiştir. (Fransa ve İngiltere özellikle) -
Sansür nedeniyle çizimler genellikle dolaylı ve imalı şekilde yapılmıştır.
4. Öne Çıkan İsimler
-
Teodor Kasap → “Diyojen” dergisiyle öncü olmuştur.
-
Ali Fuat Bey, Ali Bey → bu dönemde mizah yazarlığı ve çizimleriyle tanınmıştır.
-
Bazı Avrupalı karikatüristler de Osmanlı basınına katkı vermiştir.
5. Sonraki Etkisi
- Tanzimat’la başlayan karikatür geleneği,
→ II. Abdülhamit döneminde sansür nedeniyle zayıflasa da,
→ II. Meşrutiyet Dönemi’nde çok daha güçlü bir şekilde yeniden canlanmıştır.
Kısaca:
Tanzimat Dönemi’nde karikatür vardır.
İlk karikatür dergisi “Diyojen” (1870)’dir.
Karikatürler toplumsal eleştiri aracı olarak kullanılmıştır.
Bu dönem, Türk karikatürünün temellerinin atıldığı dönemdir.