Tanzimat edebiyatındaki sözlükler veya lügatler hangileridir?
Şu makaleyi inceleyiniz->
Türk Sözlükçülük Geleneği Açısından Osmanlı Dönemi Sözlükleri ve Şemseddin Sâmî’nin Kâmûs-ı Türkî’si
(Yrd.Doç.Dr. Paşa YAVUZARSLAN)
Bu yazıda,
Tanzimat
ve sonrasında yazılan sözlüklerin leksikografik prensipleri işlenmiştir. Tanzimat’tan sonra Arapça-Türkçe ve Farsça-Türkçe sözlükler yerine Türkçe açıklamalı sözlüklerin yazılması ihtiyacının nasıl doğduğu ve geliştiği kronolojik olarak işlenmiştir. Bununla birlikte Arap sözlükçülük geleneğinden Batı sözlükçülük geleneğine geçiş olan Şemseddin Samî’nin Kâmûs-ı Türkî’sinin Türk leksikografisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Kâmûs-ı Türkî’yle
Şemsettin Sâmî
’nin Türk sözlükçülüğüne getirdiği yeniliklerin neler olduğu örnekleriyle ortaya konulmuştur. Türk sözlükçülüğünün geçirmiş olduğu evreler tespit edilmeye çalışılmış ve bugünkü Türkçe sözlüklerin temeli olan Kâmûs-ı Türkî’nin döneminde yazılan diğer Osmanlıca sözlüklerden ayrıldığı leksikografik prensipleri ayrıntılı olarak izah edilmiştir.
Anahtar sözcükler: Sözlük bilimi, Türk sözlük bilimi, Türk sözlükçülük tarihi, Osmanlı sözlükçülüğü, Kamus-ı Türkî, tarihî sözlükçülük, ansiklopedik sözlük, iki dilli sözlükler
Türk sözlük biliminin temelleri şüphesiz Arap sözlükçülüğü prensiplerinde kaleme alınan
Kâşgarlı Mahmûd
’un
Dîvânu Lügâti’tTürk
’üne kadar uzanır. Türk Sözlükçüğünün en eski kaynağı olan Dîvân’dan Kâmûs-ı Türkî’ye kadarki dönemde yazılı olan gerek manzum gerekse sözlük tertibindeki bütün yazma ve basma eserler ya Farsça- Türkçe ya da Arapça- Türkçe olup, Arap sözlükçülük geleneğinde düzenlenmiştir (Ölmez, 1994: 88; Ermers, 1999:18; Aksan 1998:115).
En eski sözlüklerimiz arasında yer alan Kâşgarlı’nın Dîvânu Lügâti’tTürk’ü, Zemahşerî’nin Mukaddimetü’l-Edeb’i, Ebû Hayyân’ın Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk’i ve İbni Mühennâ’nın sözlüğü, hep bu sistemin birer
örneğidir. Bunun sebebini ise Ülkütaşır, şu şekilde dile getirmektedir (Ülkütaşır, 1948:45).
Makalenin Devamı indir->
Türk Sözlükçülük Geleneği Açısından Osmanlı Dönemi Sözlükleri ve Şemseddin Sâmî’nin Kâmûs-ı Türkî’si
(Yrd.Doç.Dr. Paşa YAVUZARSLAN)
Şu makaleyi inceleyiniz->
Türk Sözlükçülük Geleneği Açısından Osmanlı Dönemi Sözlükleri ve Şemseddin Sâmî’nin Kâmûs-ı Türkî’si
(Yrd.Doç.Dr. Paşa YAVUZARSLAN)
Bu yazıda,
Tanzimat
ve sonrasında yazılan sözlüklerin leksikografik prensipleri işlenmiştir. Tanzimat’tan sonra Arapça-Türkçe ve Farsça-Türkçe sözlükler yerine Türkçe açıklamalı sözlüklerin yazılması ihtiyacının nasıl doğduğu ve geliştiği kronolojik olarak işlenmiştir. Bununla birlikte Arap sözlükçülük geleneğinden Batı sözlükçülük geleneğine geçiş olan Şemseddin Samî’nin Kâmûs-ı Türkî’sinin Türk leksikografisindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Kâmûs-ı Türkî’yle
Şemsettin Sâmî
’nin Türk sözlükçülüğüne getirdiği yeniliklerin neler olduğu örnekleriyle ortaya konulmuştur. Türk sözlükçülüğünün geçirmiş olduğu evreler tespit edilmeye çalışılmış ve bugünkü Türkçe sözlüklerin temeli olan Kâmûs-ı Türkî’nin döneminde yazılan diğer Osmanlıca sözlüklerden ayrıldığı leksikografik prensipleri ayrıntılı olarak izah edilmiştir.
Anahtar sözcükler: Sözlük bilimi, Türk sözlük bilimi, Türk sözlükçülük tarihi, Osmanlı sözlükçülüğü, Kamus-ı Türkî, tarihî sözlükçülük, ansiklopedik sözlük, iki dilli sözlükler
Türk sözlük biliminin temelleri şüphesiz Arap sözlükçülüğü prensiplerinde kaleme alınan
Kâşgarlı Mahmûd
’un
Dîvânu Lügâti’tTürk
’üne kadar uzanır. Türk Sözlükçüğünün en eski kaynağı olan Dîvân’dan Kâmûs-ı Türkî’ye kadarki dönemde yazılı olan gerek manzum gerekse sözlük tertibindeki bütün yazma ve basma eserler ya Farsça- Türkçe ya da Arapça- Türkçe olup, Arap sözlükçülük geleneğinde düzenlenmiştir (Ölmez, 1994: 88; Ermers, 1999:18; Aksan 1998:115).
En eski sözlüklerimiz arasında yer alan Kâşgarlı’nın Dîvânu Lügâti’tTürk’ü, Zemahşerî’nin Mukaddimetü’l-Edeb’i, Ebû Hayyân’ın Kitâbu’l-İdrâk li-Lisâni’l-Etrâk’i ve İbni Mühennâ’nın sözlüğü, hep bu sistemin birer
örneğidir. Bunun sebebini ise Ülkütaşır, şu şekilde dile getirmektedir (Ülkütaşır, 1948:45).
Makalenin Devamı indir->
Türk Sözlükçülük Geleneği Açısından Osmanlı Dönemi Sözlükleri ve Şemseddin Sâmî’nin Kâmûs-ı Türkî’si
(Yrd.Doç.Dr. Paşa YAVUZARSLAN)