Yan anlam ile ilgili cümle örnekleri
Arabanın burnu havaya kalktı.
Şu sayfaya bakınız->
Yan Anlam Nedir? Özellikleri, Örnekleri
Bardağı ağzına kadar doldurdu.
YAN ANLAM
Tanım:
Bir sözcüğün temel (gerçek) anlamı yanında zamanla kazandığı yeni anlamlara yan anlam denir.
Uyarı:
Sözcüğün temel anlamı ile yan anlamı arasında bir ilgi bulunur.
Örneklerle Gerçek ve Yan Anlam
| Cümle | Sözcük | Anlam Türü | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Tuğba’nın ayağına çivi batmış. | ayağı | G.A. | Gerçekten insanın uzvudur. |
| Masanın bir ayağı kırılmış. | ayağı | Y.A. | Masa bacağı → benzerlik ilgisi. |
| Gömleğimin düğmesi düşmüş. | düğmesi | G.A. | Gerçek düğme. |
| Televizyonu açmak için şu düğmeye basacaksın. | düğmeye | Y.A. | Elektronik tuş → işlev benzerliği. |
| Kazadan sonra koluma iki dikiş attılar. | kol | G.A. | İnsan kolu. |
| Gömleğinin kolları kırışmış. | kol | Y.A. | Giysi parçası → benzerlik ilgisi. |
| Sağ gözüm iki gündür sulanıyor. | göz | G.A. | Vücuttaki organ. |
| Arabanın anahtarı masanın alt gözünde olacak. | göz | Y.A. | Çekmece gözü → benzerlik. |
| Yemek yerken ağzını kapamalısın. | ağız | G.A. | Yüzdeki organ. |
| Mağaranın ağzı örümcek ağlarıyla kaplanmıştı. | ağzı | Y.A. | Giriş kısmı → işlev benzerliği. |
| Çuvalın ağzını sıkıca bağladım. | ağzı | Y.A. | Açıklık kısmı. |
| Ünlü şarkıcı burnuna estetik yaptırmış. | burun | G.A. | Organ. |
| Ayakkabısının burnu yırtıktı. | burun | Y.A. | Uç kısmı. |
| Yuvasından düşen yavru kırlangıcın kanadı kırılmıştı. | kanadı | G.A. | Kuşun kanadı. |
| Çocuklar oynarken maket uçağın iki kanadını da kırmışlar. | kanadını | Y.A. | Uçağın kanadı → şekil ve işlev benzerliği. |
Kısaltmalar:
-
G.A. → Gerçek Anlam
-
Y.A. → Yan Anlam
Özet:
-
Yan anlam, sözcüğün benzerlik, şekil, işlev veya yer ilgisi yoluyla kazandığı yeni anlamıdır.
-
Sözcükler zaman içinde farklı bağlamlarda yeni anlamlar kazanabilir.
-
Yan anlam, mecaz anlamdan farklıdır; gerçek anlamla bağlantısı kopmamıştır.
mesela masanın ayağı böyle bir şey varmı ?hayır mecaz anlam gibi ama yeni müfredat ilk değiştiğinde yan anlam artık gerçek anlama girdi ama 2. defa değişmediyse bu böyle
-masanın ayağı
-çantanın gözü
-kapının kolu
gibi…